تا حالا شده پای یک دستگاه حفاری بایستید و ببینید چطور این غول آهنی توی دل زمین فرو میرود؟ چیزی که شاید به چشم نیاید، اما همه کار را او میکند، راد حفاری است. همان میله فولادی بلندی که مثل یک طناب محکم، نیرو را از سر دستگاه به ته چاه میرساند.
این قطعه شاید ساده به نظر برسد، اما هیچ چیز در حفاری به اندازه آن درگیر فشار، سایش و خستگی نیست. اگر راد حفاری خراب شود، نه مته میچرخد، نه گل حفاری به ته چاه میرسد و نه سنگی خرد میشود. همه چیز میایستد.
راد حفاری یعنی چه؟
راد حفاری یک لوله یا میله فولادی است که چند کار همزمان انجام میدهد:
-
نیروی چرخشی دستگاه را به مته میرساند.
-
اگر دستگاه ضربهای کار کند، ضربه را هم منتقل میکند.
-
گل حفاری را از توی خودش به ته چاه میفرستد تا مته خنک شود و خردهها بیرون بیایند.
-
رشته حفاری را محکم نگه میدارد تا مسیر کج نرود.
توی چاههای عمیق، این رادها را یکی یکی به هم وصل میکنند تا یک رشته بلند درست شود. اگر یکی از آنها خراب باشد، همه آنها خرابند. مثل زنجیر میماند؛ یک حلقه ضعیف، کل زنجیر را بلااستفاده میکند.
چرا بعضی رادها زودتر از بین میروند؟
مهمترین دلیل، جنس فولاد و عملیات حرارتی است. راد حفاری مدام توی یک محیط خشن کار میکند. فشار، پیچش، ضربه، سایش و حتی مواد شیمیایی توی گل حفاری، همه دست به دست هم میدهند تا راد را از پا دربیاورند.
یک راد خوب باید سه تا خاصیت داشته باشد که رسیدن به هر سه سخت است:
-
سختی بالا: تا زود ساییده نشود.
-
چقرمگی کافی: تا در برابر ضربه ناگهانی تَرک برندارد یا نشکند.
-
مقاومت در برابر خستگی: تا بعد از هزاران بار چرخش و فشار، دچار ترکهای ریز نشود.
رسیدن به این ترکیب، کار هر کارخانهای نیست. فولاد باید آلیاژ مناسبی داشته باشد و عملیات حرارتی دقیقاً درست انجام شود.
قیمت راد حفاری؛ چرا بعضی گران و بعضی ارزانند؟
همیشه اولین سوالی که خریدار میپرسد، قیمت راد حفاری است. طبیعی هم هست. اما خوب است بدانید این قیمت از کجا میآید.
۱. جنس فولاد: فولادهای آلیاژی با عناصری مثل کروم، مولیبدن و نیکل، قیمت بالاتری دارند اما عمرشان خیلی بیشتر است.
۲. عملیات حرارتی: اینکه فولاد چطور گرم و سرد شود، ساختار کریستالی آن را تعیین میکند. عملیات حرارتی دقیق، هزینه دارد اما نتیجهاش رادی است که تا عمق ۵۰۰ متر هم دوام میآورد.
۳. کیفیت رزوه: رزوهها ضعیفترین نقطه راد هستند. اگر رزوه با دقت ساخته نشود و سختکاری نشود، اولین جایی که خراب میشود همین جاست.
۴. بازرسی و کنترل کیفیت: رادهای با کیفیت، قبل از تحویل چند مرحله تست میشوند: تست اولتراسونیک برای ترکهای داخلی، تست سختیسنجی و تست فشار. این تستها هزینه دارند اما جلوی فاجعه را میگیرند.
انتخاب راد حفاری؛ اشتباهی که پولدارها را هم زمین میزند
توی پروژههای بزرگ، بعضی کارفرماها فقط به قیمت راد حفاری نگاه میکنند. ته دلمان میگوییم ارزان بخریم، اگر خراب شد بعداً درست میکنیم. اما حفاری اینطوری نیست.
تصور کنید راد در عمق ۲۰۰ متری بشکند. آن وقت:
-
یک تکه راد توی چاه مانده.
-
باید دستگاه مخصوص بیاورند تا آن تکه را بیرون بکشند.
-
شاید هفتهها وقت تلف شود.
-
شاید بخشی از چاه غیرقابل استفاده شود.
هزینه این اتفاق چند برابر قیمت راد حفاریای است که ارزان خریدهاند.
تجربه میدانی؛ از زبان آدمهایی که راد دستشان بوده
چند وقت پیش با یک سرپرست حفاری قدیمی حرف میزدم. میگفت: "یک بار برای یک پروژه کوچک، راد ارزان خریدیم. توی عمق ۶۰ متری، رزوه یکی از رادها خورد و راد کنده شد. سه روز طول کشید تا تکه شکسته را از چاه بیرون بیاوریم. حقوق بچهها، کرایه دستگاه و وقت از دست رفته، شد ده برابر چیزی که فکر میکردیم صرفهجویی کردهایم."
این حرف را خیلی از آدمهای با تجربه میزنند. ارزانخریدن در حفاری، گران تمام میشود.
چه طور بفهمیم راد خوبی خریدهایم؟
چند تا نشانه هست که به شما میگوید راد حفاریای که خریدهاید با کیفیت است:
۱. گواهی مواد: فروشنده معتبر باید گواهی آنالیز شیمیایی فولاد را به شما بدهد. ببینید درصد کربن، منگنز، کروم و مولیبدن چقدر است.
۲. ظاهر رزوه: رزوهها باید صاف و یکدست باشند، بدون پلیسه و لبپریدگی. اگر رزوه با چشم غیرمسلح هم ناهموار باشد، توی کار دردسر درست میکند.
۳. راستی راد: راد باید کاملاً صاف باشد. اگر انحنا داشته باشد، توی چاه به دیواره میساید و زود worn میشود.
۴. فروشنده: کسی که سالها در این کار بوده و اسم و رسمی دارد، معمولاً راد بیکیفیت نمیفروشد. آبرویش را دوست دارد.
راد وایرلاین چیست و چه فرقی با معمولی دارد؟
راد وایرلاین یک مدل خاص برای مغزهگیری است. توی این سیستم، بدون اینکه لازم باشد کل رشته راد را از چاه بیرون بیاورید، میتوانید مغزه را بالا بکشید. این کار سرعت کار را چند برابر میکند.
راد وایرلاین دقت ساخت بالاتری دارد، رزوههایش با استاندارد سختتری ساخته میشود و معمولاً از فولاد بهتری استفاده میکند. به همین دلیل قیمت راد حفاری وایرلاین از نوع معمولی بیشتر است، اما در پروژههای اکتشافی که تعداد مغزهگیری بالاست، این هزینه اضافی جبران میشود.
سوالات معمولی که پیش میآید
۱. چه طور بفهمیم رادی که خریدهایم برای عمق مورد نظر ما مناسب است؟
روی بدنه راد یا در کاتالوگ آن، حداکثر عمق مجاز نوشته شده. اگر ننوشته، از فروشنده بخواهید مستندات فنی را نشان دهد. هیچ وقت سر خودی تخمین نزنید.
۲. راد حفاری چقدر عمر میکند؟
به جنس فولاد، نوع زمین و نحوه استفاده بستگی دارد. بعضی رادها تا چند سال جواب میدهند، بعضی بعد از چند پروژه تمام میشوند. مهم این است که بدانید کی راد را بازنشسته کنید. راد خسته را نباید تا شکستن استفاده کرد.
۳. رزوه راد چطور سالم بماند؟
دو تا کار ساده: اول، موقع بستن و باز کردن، حتماً گریس مخصوص رزوه بزنید. دوم، وقتی راد استفاده نمیشود، درپوش محافظ روی رزوه بگذارید تا ضربه نخورد و زنگ نزند.
۴. آیا تعمیر راد شکسته ممکن است؟
برخی جاها راد شکسته را میبرند و دوباره رزوه میزنند. این کار در پروژههای کمعمق شاید جواب بدهد، اما راد تعمیر شده هیچ وقت به اندازه نو استحکام ندارد. نقطه جوش یا ناحیه دوباره رزوهشده، همیشه نقطه ضعف خواهد بود.
جمع بندی؛ قیمت مهم است، اما نه همه چیز
راد حفاری قلب تپنده عملیات است. اگر خوب کار کند، مته به راحتی توی زمین نفوذ میکند و پروژه سر وقت تمام میشود. اگر خراب باشد، همه چیز به هم میریزد.
وقتی میخواهید راد حفاری بخرید، به قیمت راد حفاری نگاه کنید، اما فقط به قیمت نه. ببینید چه فولادی در آن به کار رفته، رزوهها چقدر دقیق ساخته شده، فروشنده کیست و چه سابقهای دارد.
تجربه ثابت کرده کسانی که اول کیفیت را میبینند بعد قیمت را، در پایان پروژه ضرر نکردهاند. کسانی که اول قیمت را میبینند و بعد به کیفیت فکر میکنند، معمولاً یک بار دیگر هزینه میکنند؛ یک بار برای خرید ارزان، یک بار برای خرید دوباره.
- شنبه ۰۲ اسفند ۰۴ ۱۷:۴۸ ۲۲ بازديد
- ۰ نظر